Levertraan of visolie tijdens je zwangerschap?
Het woord op de fles zegt minder dan het etiket. Kijk naar drie dingen: hoeveel vitamine A erin zit, hoeveel DHA je per dag krijgt en hoe vers de olie is. Vitamine A telt tijdens je zwangerschap op met je zwangerschapsvitamine en met lever op je bord, en daarom raden het Nederlandse Voedingscentrum en de Britse gezondheidsdiensten levertraan af. In 70 studies met bijna 20.000 zwangere vrouwen kwam een geboorte voor 34 weken 42% minder vaak voor bij vrouwen die omega-3 kregen (Cochrane, 2018).
Door Jeroen, Daily Impact ·
Waarom je baby DHA van jou neemt
Je baby bouwt zijn hersenen en ogen voor een groot deel uit DHA, het omega-3-vetzuur dat ook in jouw hersencellen het meest voorkomt. Vooral in het laatste trimester stapelen de hersenen van je baby snel DHA op. Dat haalt je baby uit jouw bloed.
Nederlandse onderzoekers zagen dat vrouwen die al eerder bevallen waren, tijdens een nieuwe zwangerschap minder DHA in hun bloed hadden dan vrouwen die voor het eerst zwanger waren. Je reserve herstelt dus niet altijd volledig na een bevalling.
De EU erkent het verband: de inname van DHA door de moeder draagt bij tot de normale ontwikkeling van de hersenen en de ogen van de foetus en van baby's die borstvoeding krijgen. De voorwaarde is 200 mg DHA per dag, bovenop de 250 mg EPA en DHA die voor elke volwassene geldt.
Geboortes per 1.000, met en zonder omega-3
Toon de cijfers
| Voor 37 weken, zonder omega-3 | 134 |
|---|---|
| Voor 37 weken, met omega-3 | 119 |
| Voor 34 weken, zonder omega-3 | 46 |
| Voor 34 weken, met omega-3 | 27 |
Wat levertraan meebrengt: vitamine A
Levertraan komt uit de lever van de vis, en net daar slaat een vis zijn vitamine A op. Een bekende levertraan uit de drogisterij vermeldt 250 µg vitamine A per 5 ml. Een gefermenteerde levertraan uit de Verenigde Staten zet helemaal geen vitamine A, D, EPA of DHA op het etiket, enkel dat ze "van nature aanwezig" zijn.
Waarom dat telt tijdens je zwangerschap: in een Amerikaanse studie bij 22.748 zwangere vrouwen hadden baby's van moeders die meer dan 10.000 IE vitamine A per dag uit supplementen namen, 4,8 keer vaker een afwijking aan schedel, gezicht of hart. Het risico zat vooral bij inname voor de zevende week, wanneer veel vrouwen nog niet weten dat ze zwanger zijn. 10.000 IE is 3.000 µg, en dat is ook de bovengrens die de Europese voedselautoriteit EFSA in 2024 opnieuw vastlegde, uitdrukkelijk ook voor zwangere vrouwen.
5 ml levertraan met 250 µg zit daar ver onder. Het risico zit in het optellen: een zwangerschapsvitamine met retinol, paté of leverworst, een tweede supplement, en een fles waarop niets staat. Daarom is het advies streng. Het Voedingscentrum zegt: geen vitamine A-supplementen tijdens de zwangerschap, dus ook geen levertraan, en geen lever. Ziekenhuizen van de Britse NHS schrijven het letterlijk: neem geen levertraan of supplementen met vitamine A (retinol) als je zwanger bent. Dat advies geldt ook al als je zwanger wil worden.
Drie regels op het etiket
1. Vitamine A. Staat er retinol of vitamine A op, tel het dan op met je zwangerschapsvitamine. Staat er niets op, vraag het dan aan de producent. Gewone visolie zonder toegevoegde vitamine A haalt dit probleem weg.
2. DHA per dagdosis. Reken het na op het etiket: per lepel of per capsule, maal het aantal per dag. Minstens 200 mg DHA extra is de grens van de EU. In het Cochrane-overzicht werkte elke dag 500 tot 1.000 mg omega-3 met minstens 500 mg DHA het best, vanaf ongeveer 12 weken zwangerschap.
3. Hoe vers de olie is. Omega-3 oxideert snel, en een etiket toont dat niet. Vraag naar de TOTOX-waarde van de partij: de norm van de sector is 26 of lager, en hoe lager, hoe verser. Hoe je dat nakijkt, lees je in het artikel over visoliekwaliteit hieronder.
“Het belangrijkste onderdeel van visolie wordt heel snel slecht, het oxideert. Als je supplement gewoon in de winkel op het schap staat en niet in de frigo, is de kans groot dat het eigenlijk bedorven vis is.”
Jeroen, Daily Impact
Vitamine D telt ook op. De Hoge Gezondheidsraad raadt zwangere vrouwen 20 µg vitamine D per dag aan. Zit er al vitamine D in je zwangerschapsvitamine en in je olie, laat je vroedvrouw dan het totaal bekijken.
Wat de therapeuten in ons netwerk aanraden, en waarom
De orthomoleculaire therapeuten met wie we werken, raden tijdens de zwangerschap een olie van arctische kabeljauw aan die op alle drie de regels antwoordt:
- Geen toegevoegde vitamine A. Van dezelfde olie bestaat een variant met vitamine A. Die raden ze tijdens de zwangerschap af.
- DHA staat op het etiket: 770 mg DHA en 650 mg EPA per 10 ml. Daarmee zit je ruim boven de 200 mg extra DHA.
- De natuurlijke vorm. De omega-3 zit in triglyceriden, zoals in vis. Uit die vorm werd in een vergelijking meer opgenomen dan uit de ethylesters in veel capsules.
- Gemeten versheid. De producent meldt een TOTOX van 4 à 6 per partij. De olie wordt gezuiverd met bentonietklei en actieve kool en onder stikstof gebotteld, en een QR-code op de fles toont waar en wanneer er gevist werd.
- 20 µg vitamine D3 per 10 ml, wat overeenkomt met het advies van de Hoge Gezondheidsraad. Neem je ook een zwangerschapsvitamine met vitamine D, bespreek het totaal.
De dosis is 0,15 ml per kg lichaamsgewicht, bij een maaltijd: bij 70 kg ongeveer 10 ml. Bespreek ze met je vroedvrouw of gynaecoloog. Welke olie het precies is en wat ze kost, hoor je in het gratis gesprek.
Wat dit niet zegt
- De Amerikaanse vitamine A-studie is één groep vrouwen. Een Californische studie uit 1996 vond het verband boven 10.000 IE per dag niet terug. Het voorzichtige advies blijft, omdat het om een aangeboren afwijking gaat.
- In het Cochrane-overzicht duurde een zwangerschap met omega-3 ook iets vaker langer dan 42 weken: 2,6% tegenover 1,6%. Voor pre-eclampsie of de ontwikkeling van het kind later was het bewijs niet duidelijk.
- Dit vervangt je vroedvrouw, gynaecoloog of huisarts niet. Neem je bloedverdunners of antidepressiva, overleg dan eerst, en zeg het ook tegen het einde van je zwangerschap.
Vragen die mensen stellen
Mag je levertraan nemen als je zwanger bent?
Het Voedingscentrum en de NHS raden het af, omdat levertraan vitamine A bevat en die optelt met je zwangerschapsvitamine en je voeding. Kies je toch levertraan, laat dan je arts of vroedvrouw het totaal aan vitamine A berekenen.
Is gefermenteerde levertraan veilig tijdens je zwangerschap?
Hetzelfde advies over vitamine A geldt, en gefermenteerde levertraan vermeldt vaak niet hoeveel vitamine A erin zit. Zonder dat getal kan niemand je totaal berekenen.
Hoeveel DHA heb je nodig tijdens je zwangerschap?
De EU rekent met 200 mg DHA per dag bovenop de 250 mg EPA en DHA voor volwassenen. In het Cochrane-overzicht werkte 500 tot 1.000 mg omega-3 per dag met minstens 500 mg DHA het best.
Wanneer begin je met visolie tijdens je zwangerschap?
In de studies van het Cochrane-overzicht begonnen de meeste vrouwen rond 12 weken. Vraag je vroedvrouw wat bij jou past.
Mag ik visolie nemen als ik zwanger wil worden?
Ja, bespreek de dosis met je arts. De regel over vitamine A geldt al bij een kinderwens: kies een olie zonder toegevoegde vitamine A.
Heb je omega-3 nodig tijdens de borstvoeding?
Hoeveel DHA er in moedermelk zit, hangt af van wat de moeder eet. Vrouwen die veel vis eten, hebben meer DHA in hun melk. De EU-claim voor DHA geldt ook voor baby's die borstvoeding krijgen.
Is algenolie een alternatief?
Algenolie levert DHA zonder vis en zonder vitamine A. Check net als bij visolie hoeveel DHA er per dagdosis in zit.
Mag ik visolie nemen met bloedverdunners?
Overleg eerst met je arts, zeker bij hogere doses. In een gratis gesprek kijkt een therapeut ook naar de medicatie die je neemt.